Natuurbeschermingsvisie

Een visie op natuurbescherming door Ruud Lardinois - Stichting Kritisch Bosbeheer.

Onder het kopje "Het Concept" op deze website is te lezen om welke hoofdmotieven BuyWorld is opgericht. Nagenoeg overal ter wereld is de natuur ondergeschikt gemaakt aan de menselijke expansie- en regeldrift. De natuur dreigt te worden gedegradeerd tot 'achtergrondgroen' voor onze tomeloze activiteiten. In het land waar het initiatief voor de oprichting van BuyWorld is genomen, staat de klassieke natuurbescherming zwaar onder druk. Hoewel nergens anders ter wereld een zo hoge dichtheid aan leden van natuurbeschermingsorganisaties wordt aangetroffen - Natuurmonumenten telt rond 800.000 en het WNF 900.000 leden - slaagt men er niet in om enkele representatieve samenhangende voorbeelden van complete ecosystemen effectief veilig te stellen. Hoewel het land de monding vormt van enkele van de grootste Europese rivieren, was de veiligstelling van een ecologisch coherent estuarium nog nooit zo ver buiten bereik als nu. De geloofwaardigheid van het natuurbeschermingsbeleid daalde naar een dieptepunt door de dubbelhartige bescherming van de Waddenzee. Gasboringen, (kokkel)visserij, grootschalige militaire activiteiten en de recent opkomende plannen om toch maar weer aan de Waddenzee kerncentrales op te richten, getuigen niet van een geloofwaardig natuurbeschermingsbeleid.

In het dichtstbevolkte land ter wereld kijkt men met grote ogen naar de wildernisgebieden in Afrika en Amerika, maar zelfs in het ruige en uitgestrekte Alaska heeft de mens reeds de touwtjes in handen. De natuur is door bosbouw, jacht en oliewinning al ingrijpend naar onze hand gezet. De ijsberen in Noord-Alaska worden 's zomers vanwege 'overlast' gedwongen 'opgevangen' in een verpleeginrichting. Kapitaalkrachtige Amerikaanse grootwildjagers laten sinds het uiteenvallen van de Sovjetunie hun begerige ogen vallen op de Russische oerwouden om daar voortvarend het 'ecologisch evenwicht' een handje te helpen door, voor soms tienduizenden dollars per dier, tijgers, beren en wisenten af te schieten.

BuyWorld is opgericht om grote (natuur)gebieden te verwerven teneinde de natuur tot in lengte van eeuwen aan de regeldrift van de mens te onttrekken, waardoor deze zich weer in volle omvang en compleetheid kan ontwikkelen. Maar kan dat wel, natuurgebieden die beschadigd zijn weer vanzelf tot echte wildernisgebieden laten uitgroeien, eenvoudig door genoemde natuurvreemde activiteiten te weren? Welke mogelijkheden voor herstel staan ons ter beschikking? Wat zijn de kansen? En wat is natuur eigenlijk?

Levende natuur

Om met de laatste en moeilijkste vraag te beginnen: wat is natuur?

BuyWorld ziet de natuur als een levende en veranderende gemeenschap van planten en dieren. Daar bepalen de netwerken van elkaar beïnvloedende organismen en de abiotische omstandigheden het beeld van de natuur. In deze natuur is sterfte even gewoon als geboorte of ontkiemend zaad. Concurrentie en predatie bepalen het voorkomen en de levensruimte van de soorten. Deze zogenaamde natuurlijke processen hebben alle een evolutionair karakter. Pas wanneer de natuurlijke processen het beeld èn de afloop bepalen, spreekt BuyWorld van natuur.

Niets doen lost te weinig op

Bovenstaande omschrijving is misschien een tikkeltje abstract, maar het raakt zonder wijdlopig te zijn de kern: natuur is een netwerk van elkaar beïnvloedende organismen. In een natuurgebied met vooral dennenbomen gebeurt, ook al is het gebied nog zo groot, maar heel weinig. Verschaffen we in een dergelijk 'bos' toegang aan wilde dieren als runderen, paarden en herten, maar ook aan wisenten en wolven, dan verandert dat op slag! Hoe completer een natuurgebied, met zoveel mogelijk daar van nature voorkomende wilde soorten, hoe levendiger, hoe gevarieerder en duurzamer zo'n gebied zal zijn! De schaal in ruimte en tijd is wat BuyWorld betreft zoals het hoort: zo groot mogelijk en oneindig.

Het is onmiskenbaar een verademing om in een bos rond te lopen waar de mens niet of niet meer ingrijpt. Dergelijke natuurgebieden komen in Nederland, onterecht en onnodig, niet meer voor. Het is voor het behoud, of het weer tot ontwikkeling laten komen, van volledige natuurlijke ecosystemen, belangrijk om de bescherming te starten met de aanwezigheid van een zo breed mogelijk soortenspectrum. Alle soorten in een natuurlijk ecosysteem zijn belangrijk en hebben door hun activiteiten daarop invloed. Sommige soorten hebben een veel grotere invloed op de natuur dan andere, die meer volgend zijn. Ecologen onderscheiden zogeheten 'sleutelsoorten'. Dit zijn soorten die door hun gedrag een sterke kenmerkende en sturende invloed hebben op het ecosysteem. Deze soorten zijn daarmee bepalend voor de natuurlijke ontwikkeling van dat gebied. Met andere woorden: sleutelsoorten zijn extra belangrijk en kunnen uiteindelijk niet gemist worden als een natuurgebied zich duurzaam en op eigen benen moet kunnen handhaven en zich ecologisch verder wil ontwikkelen. Dit aspect is zo belangrijk dat vooruitstrevende natuurbeheerders overal ter wereld overgaan tot het terugbrengen van verdwenen soorten. Het dennenbos uit ons voorbeeld krijgt zo zijn eeuwen geleden uitgeroeide wisenten en wolven terug. Over de hele wereld zijn er prachtige voorbeelden van door herintroductie weer compleet gemaakte natuurgebieden: van olifanten en neushoorns in Afrika, wolven en poema's in Noord-Amerikaanse nationale parken, tot lynxen en bevers in sommige Europese natuurgebieden. Het mooie is, dat naarmate natuurgebieden completer worden, daarvan een enorme stimulerende invloed uitgaat naar andere gebieden. Natuurlijke hervestiging van planten en dieren in omliggende natuurgebieden is maar één aspect. Het is nog maar een begin, maar nu al leven er in Duitsland weer enkele elanden en wolven. In de Alpenlanden leven wolven, lynxen en zelfs bruine beren, zij het nog in geringe aantallen. In Zweden leven bijvoorbeeld inmiddels weer enkele honderden lynxen en wolven. Van bijna uitgeroeid leven er nu weer ongeveer 2000 bruine beren, is de veelvraat weer terug en is de elandenpopulatie gegroeid tot 500.000 dieren nu!

BuyWorld zal, afhankelijk van de potentiële mogelijkheden, bij de te verwerven gebieden overwegen of een nieuw in te stellen natuurgebied een zo maximaal mogelijke gunstige start kan krijgen door verdwenen sleutelsoorten te herintroduceren. Zijn de mogelijkheden daartoe beperkt of onvoldoende, dan moeten we wel teruggevallen op een zogeheten nietsdoen-beheer. Maar vanzelf, door nietsdoen een natuurlijk wildernisgebied te laten ontstaan uit een ontwricht natuurgebied, is niet mogelijk. Fouten gemaakt in het verleden bieden geen garantie voor de toekomst. BuyWorld is samen met u de garantie voor de toekomst.